Từ dữ liệu hiển thị trên sàn TMĐT đến báo cáo nội bộ: dữ liệu được chuẩn hóa ra sao?

Mỗi ngày, các sàn TMĐT lớn như Shopee, Lazada, TikTok Shop và Tiki hiển thị hàng triệu điểm dữ liệu về doanh số, sản lượng, giá bán, thứ hạng sản phẩm hay lượt đánh giá. Tuy nhiên, trên thực tế, dữ liệu hiển thị trực tiếp trên sàn TMĐT chưa thể sử dụng ngay cho báo cáo nội bộ hay nghiên cứu thị trường. Để chuyển dữ liệu này thành insight có giá trị phục vụ ra quyết định, doanh nghiệp cần một bước trung gian quan trọng: chuẩn hóa dữ liệu TMĐT.

Dữ liệu hiển thị trên sàn TMĐT gồm những gì?

Các nền tảng thương mại điện tử cung cấp một lượng lớn thông tin công khai về hoạt động kinh doanh trên sàn. Việc hiểu rõ các loại dữ liệu này là bước đầu tiên để khai thác hiệu quả cho mục đích nghiên cứu thị trường.

Các nhóm dữ liệu phổ biến trên sàn TMĐT

Dữ liệu trên các sàn thương mại điện tử có thể phân loại thành nhiều nhóm chính, mỗi nhóm mang lại những thông tin giá trị khác nhau cho việc phân tích thị trường.

• Nhóm dữ liệu sản phẩm: bao gồm tên sản phẩm, mô tả chi tiết, hình ảnh, video giới thiệu, thông số kỹ thuật, danh mục và phân loại sản phẩm. Đây là nền tảng để nhận diện và phân loại hàng hoá theo ngành hàng và phân khúc.
• Dữ liệu về giá cả và khuyến mãi: gồm giá niêm yết, giá sau khuyến mãi, tỷ lệ giảm giá, mã giảm giá từ shop hoặc sàn, chương trình flash sale và voucher. 
• Dữ liệu bán hàng và tương tác: thể hiện hiệu suất của sản phẩm và gian hàng, bao gồm số lượng đã bán, số lượt xem sản phẩm, số lượng người theo dõi, số lượng thêm vào giỏ hàng và tỷ lệ chuyển đổi ước tính.

Phân tích dữ liệu bán hàng trên nền tảng Shopee – Nguồn: Internet

• Đánh giá và phản hồi khách hàng: thông tin bao gồm số sao đánh giá, nội dung bình luận chi tiết, hình ảnh và video từ người mua, số lượng đánh giá theo thời gian và phản hồi của người bán. 
• Thông tin người bán và gian hàng: gồm tên shop, đánh giá shop, tỷ lệ phản hồi chat, thời gian giao hàng trung bình, chính sách đổi trả, vị trí kho hàng và các nhãn uy tín như Mall (gian hàng chính hãng) hay Official Store (gian hàng chính thức của thương hiệu). 

Giới hạn của dữ liệu hiển thị công khai

Mặc dù phong phú và dễ tiếp cận, dữ liệu công khai trên các sàn TMĐT vẫn có nhiều hạn chế khi sử dụng cho mục đích phân tích chuyên sâu.

Độ chính xác của dữ liệu không cao: dữ liệu trên các sàn TMĐT ở dạng ước lượng hoặc làm tròn để bảo vệ thông tin kinh doanh. Một số thông tin quan trọng như tỷ lệ huỷ đơn, tỷ lệ hoàn hàng hay nguồn truy cập vào sản phẩm không được công khai, khiến việc đánh giá doanh thu thực tế và chất lượng dịch vụ gặp khó khăn.

Dữ liệu không được cập nhật đồng bộ theo thời gian: giá bán có thể thay đổi liên tục, trong khi số lượng bán ra thường có độ trễ nhất định. Điều này tạo ra sự không nhất quán khi thu thập dữ liệu tại các thời điểm khác nhau, đặc biệt trong các đợt khuyến mãi ngắn hạn diễn ra với tần suất cao.

Khả năng so sánh giữa các sàn cũng bị hạn chế: mỗi sàn có cách hiển thị và tính toán chỉ số khác nhau. Cùng một sản phẩm nhưng có thể được đặt tên, mô tả hoặc phân loại khác nhau, gây khó khăn trong việc tổng hợp và so sánh dữ liệu ở cấp độ thị trường.

Dữ liệu công khai còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bên ngoài: hoạt động quảng bá, đánh giá không phản ánh đúng trải nghiệm thực tế hoặc các giao dịch mang tính kỹ thuật nhằm cải thiện thứ hạng hiển thị. Nếu không được xử lý và sàng lọc, những yếu tố này có thể tạo ra dữ liệu nhiễu trong phân tích.

Dữ liệu hiển thị thiếu bối cảnh chiến lược: các thông tin quan trọng như chi phí quảng cáo, chi phí vận hành, lợi nhuận thực tế hay định hướng giá dài hạn không được công bố. Vì vậy, dữ liệu công khai chỉ phản ánh một phần bức tranh thị trường và cần được chuẩn hoá, phân tích bổ sung để phục vụ cho báo cáo nội bộ và nghiên cứu thị trường.

Vì sao dữ liệu hiển thị trên sàn chưa thể dùng trực tiếp cho báo cáo nội bộ?

Việc lấy dữ liệu thô từ các sàn TMĐT và đưa trực tiếp vào báo cáo nội bộ sẽ dẫn đến nhiều sai lệch và kết luận không chính xác. Có bốn lý do chính khiến dữ liệu thô không thể sử dụng ngay được.

Dữ liệu rời rạc, không đồng nhất giữa các sàn

Mỗi sàn TMĐT có cách định nghĩa và hệ thống phân loại sản phẩm khác nhau. Cùng một chiếc điện thoại iPhone có thể được xếp vào danh mục khác nhau giữa Shopee và Lazada. Shopee có thể phân loại theo thương hiệu rồi đến loại sản phẩm, trong khi Lazada lại phân loại theo tính năng hoặc phân khúc giá. 

Tên sản phẩm và mô tả được viết theo phong cách riêng của từng người bán. Cùng một sản phẩm có thể có tên hoàn toàn khác nhau do người bán thêm các từ khóa SEO, biểu tượng hoặc thông tin khuyến mãi vào tên. Ví dụ, một chiếc áo phông nam có thể được gọi là “Áo thun nam basic”, “Áo phông nam cổ tròn”, hay “ÁO THUN NAM ĐẸP FORM RỘNG HOT TREND”. Việc nhận diện đây là cùng loại sản phẩm đòi hỏi thuật toán xử lý ngôn ngữ tự nhiên phức tạp.

Sai lệch do khuyến mãi, flash sale và trợ giá

Giá bán và doanh số trên sàn TMĐT chịu tác động mạnh từ các chương trình khuyến mãi ngắn hạn như flash sale, voucher và trợ giá. Trong các ngày sale lớn, giá sản phẩm có thể giảm sâu so với mặt bằng thông thường, khiến giá hiển thị không phản ánh đúng mức giá thị trường, còn doanh số tăng đột biến không phản ánh nhu cầu tiêu dùng bền vững.

Bên cạnh đó, cơ chế ưu đãi đa tầng như voucher từ shop, từ sàn hay ngân hàng khiến giá thực tế người mua phải trả rất khó tính toán chính xác, trong khi giá hiển thị trên sàn thường chỉ là giá trước khi áp dụng tất cả các voucher này, không phản ánh giá cuối cùng mà người tiêu dùng thực sự phải trả. Việc trợ giá mạnh từ sàn hoặc thương hiệu có thể làm sai lệch dữ liệu trong ngắn hạn, tạo ra doanh số cao nhưng không duy trì sau khi ưu đãi kết thúc. Nếu không được xử lý và chuẩn hóa, những yếu tố này dễ dẫn đến sai lệch khi phân tích giá và xu hướng thị trường.

Không đồng nhất về tiêu chí đánh giá, phân loại

Danh mục ngành hàng, cách phân loại sản phẩm hoặc gán thương hiệu trên sàn TMĐT thường không được xây dựng cho mục tiêu nghiên cứu. Một sản phẩm có thể xuất hiện ở nhiều danh mục khác nhau. Ví dụ như máy làm sữa chua có thể được xếp vào thiết bị nhà bếp, đồ gia dụng hoặc máy chế biến thực phẩm tùy theo sàn, gây sai lệch khi phân tích quy mô ngành hoặc thị phần.

Tiêu chí đánh giá chất lượng nhà bán và sản phẩm cũng có sự khác biệt. Từ nhãn gian hàng uy tín đến cách tính điểm đánh giá. Nếu không đưa về một thang đo chung, việc so sánh chất lượng sản phẩm và uy tín người bán giữa các sàn dễ dẫn đến kết luận thiếu chính xác.

Nhiễu dữ liệu do không loại bỏ đơn hoàn, hủy và sản phẩm quà tặng

Dữ liệu số lượng đã bán hiển thị trên sàn thường tính cả các đơn đã bị huỷ hoặc hoàn trả, trong khi ở một số ngành như thời trang hay mỹ phẩm, tỷ lệ này có thể chiếm tỷ trọng đáng kể. Bên cạnh đó, các sản phẩm quà tặng, hàng bán kèm trong chương trình “mua A tặng B” hoặc combo khuyến mãi cũng được ghi nhận vào dữ liệu, dù không phản ánh nhu cầu tiêu dùng thực.

Một số người bán còn tự tạo đơn mua thử để có lịch sử bán hàng ban đầu. Những giao dịch này không phải là mua sắm thực sự nhưng vẫn xuất hiện trong dữ liệu. Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm có nhiều màu sắc, kích cỡ hoặc cấu hình với mức giá khác nhau. Nếu không xác định rõ đang phân tích từng phiên bản hay gộp chung toàn bộ, số liệu rất dễ bị sai lệch.

Vai trò của chuẩn hóa dữ liệu TMĐT trong báo cáo nội bộ

Để chuyển đổi dữ liệu thô từ các sàn thương mại điện tử thành insights có giá trị cho ra quyết định, quá trình chuẩn hóa dữ liệu là bước không thể thiếu. Đây là nền tảng để đảm bảo tính chính xác, khả năng so sánh và độ tin cậy của mọi phân tích thị trường.

Chuẩn hóa dữ liệu TMĐT là gì?

Chuẩn hóa dữ liệu TMĐT là quá trình xử lý, làm sạch và chuyển đổi dữ liệu thô từ nhiều nguồn khác nhau về một định dạng thống nhất, có cấu trúc và đáng tin cậy. Mục tiêu là loại bỏ sự không nhất quán, sai sót và nhiễu trong dữ liệu. Kết quả của quá trình này là nguồn dữ liệu có thể so sánh, tổng hợp và phân tích ở cấp độ thị trường, phục vụ cho báo cáo nội bộ và nghiên cứu thị trường.

Vì sao chuẩn hóa là điều kiện bắt buộc để nghiên cứu thị trường?

Không có chuẩn hóa dữ liệu, mọi phân tích thị trường đều mang tính tương đối thấp và dễ dẫn đến quyết định sai lầm. Có năm lý do chính khiến chuẩn hóa trở thành điều kiện tiên quyết.

Thứ nhất, đảm bảo khả năng so sánh chính xác. Nghiên cứu thị trường luôn cần so sánh vị thế giữa các thương hiệu, ngành hàng hoặc kênh bán. Chuẩn hóa giúp các chỉ số như thị phần, giá bán hay đánh giá được đặt trên cùng một mặt bằng so sánh.

Thứ hai, hỗ trợ phân tích xu hướng dài hạn. Chỉ khi dữ liệu được đo lường nhất quán theo thời gian, doanh nghiệp mới có thể phân biệt đâu là tăng trưởng thực của thị trường, đâu là biến động ngắn hạn do cách thu thập dữ liệu.

Xu hướng ngành Làm đẹp & Chăm sóc cá nhân trong giai đoạn từ 01/07/2024 – 30/09/2025 – Nguồn: Metric.vn

Thứ ba, chuẩn hóa giúp phát hiện insights quan trọng. Dữ liệu được tổ chức và chuẩn hóa giúp làm rõ mối liên hệ giữa các yếu tố như giá, doanh số, đánh giá và thị phần, từ đó rút ra các insight có giá trị. Ví dụ, có thể phát hiện ra mối liên hệ giữa thời điểm tăng giá của đối thủ với sự thay đổi trong thị phần, hoặc giữa rating sản phẩm với tỷ lệ hoàn hàng.

Thứ tư, nâng cao độ tin cậy của báo cáo. Khi trình bày báo cáo cho ban lãnh đạo hoặc các cấp quản lý, độ tin cậy của dữ liệu vô cùng quan trọng. Dữ liệu đã được chuẩn hóa và xác thực tạo sự tự tin hơn nhiều so với những con số được lấy trực tiếp từ sàn mà không qua xử lý. 

Thứ năm, là nền tảng cho phân tích nâng cao. Các kỹ thuật phân tích và dự báo chỉ hoạt động hiệu quả khi dữ liệu đầu vào được làm sạch, có cấu trúc và nhất quán. Nếu dữ liệu chưa được chuẩn hoá, kết quả phân tích và dự báo có thể thiếu chính xác hoặc dẫn đến sai lệch nghiêm trọng.

Metric Market Research – Giải pháp chuẩn hóa dữ liệu TMĐT cho nghiên cứu thị trường

Nhận thấy những thách thức trong việc chuẩn hóa và khai thác dữ liệu TMĐT, Metric đã phát triển Metric Market Research – giải pháp giúp doanh nghiệp chuyển đổi dữ liệu thô từ các sàn TMĐT thành các phân tích thị trường và insight có giá trị phục vụ cho quyết định chiến lược.

Metric Market Research giải quyết bài toán gì?

Metric Market Research là giải pháp nghiên cứu thị trường TMĐT dựa trên phân tích dữ liệu lớn từ các nền tảng hàng đầu bao gồm Shopee, Lazada, TikTok Shop và Tiki. Giải pháp giúp chuyển đổi dữ liệu rời rạc, không đồng nhất từ các sàn thành báo cáo nghiên cứu thị trường đã được chuẩn hoá, sẵn sàng cho phân tích và ra quyết định.

Thay vì tự thu thập và xử lý dữ liệu, doanh nghiệp chỉ cần đưa ra yêu cầu nghiên cứu theo ngành hàng, thương hiệu hoặc sản phẩm. Metric đảm nhiệm toàn bộ quá trình từ thu thập, chuẩn hóa đến phân tích và xây dựng báo cáo. Nhờ đó, doanh nghiệp có cái nhìn toàn cảnh về quy mô thị trường, thị phần, xu hướng mua sắm và bối cảnh cạnh tranh trên TMĐT.

Điểm khác biệt lớn nhất của Metric Market Research là khả năng chuẩn hóa dữ liệu xuyên suốt các sàn, tạo ra một nguồn dữ liệu thống nhất và đáng tin cậy. Giải pháp được xây dựng trên nền tảng big Data TMĐT quy mô lớn, bao phủ 99% thị trường TMĐT Việt Nam, với hơn 350 triệu sản phẩm online được cập nhật hằng ngày, 1.200+ điểm dữ liệu và lịch sử hơn 6 năm, giúp doanh nghiệp nhìn toàn cảnh thị trường thay vì chỉ từng sàn riêng lẻ. 

Quy trình chuẩn hóa dữ liệu từ sàn TMĐT trong Metric Market Research

Quy trình chuẩn hóa dữ liệu của Metric Market Research được xây dựng qua nhiều năm kinh nghiệm làm việc với dữ liệu TMĐT và được tối ưu hóa liên tục để đảm bảo chất lượng cao nhất.

Bước 1: Thu thập dữ liệu TMĐT

Dữ liệu được thu thập tự động và liên tục 24/7 trên tất cả các sàn TMĐT lớn, bao gồm giá cả, số lượng bán, đánh giá, thông tin sản phẩm và nhiều chỉ số khác. 

Bước 2: Làm sạch và kiểm tra dữ liệu

Các dữ liệu sai lệch như đơn huỷ, đơn hoàn, giao dịch thử hoặc bản ghi bất thường được loại bỏ, đảm bảo dữ liệu phản ánh đúng nhu cầu mua sắm thực tế.

Bước 3: Chuẩn hoá và phân loại sản phẩm

Sản phẩm từ nhiều sàn được gộp và phân loại lại theo hệ thống ngành hàng thống nhất, giúp các sản phẩm giống nhau được nhận diện chính xác dù tên gọi hay cách mô tả khác nhau.

Bước 4: Tính toán các chỉ số thị trường

Trên nền dữ liệu đã chuẩn hóa, các chỉ số như giá bán thực tế, doanh thu ước tính, thị phần và tốc độ tăng trưởng được tính toán nhất quán, hạn chế ảnh hưởng của các chương trình khuyến mãi ngắn hạn.

Bước 5: Phân tích và lập báo cáo

Dữ liệu được phân tích và trình bày dưới dạng báo cáo trực quan, tập trung vào insight và khuyến nghị hành động. Metric hỗ trợ diễn giải dữ liệu, đề xuất góc nhìn và bàn giao báo cáo hoàn chỉnh để doanh nghiệp sử dụng cho báo cáo nội bộ và ra quyết định chiến lược.

Kết luận

Dữ liệu hiển thị trên sàn TMĐT là nguồn thông tin quan trọng, nhưng chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuẩn hoá và đặt trong bối cảnh thị trường. Việc chuẩn hóa giúp doanh nghiệp vượt qua giới hạn của dữ liệu bán hàng để hiểu sâu hơn về quy mô thị trường, mức độ cạnh tranh và xu hướng tiêu dùng.

Trong bối cảnh TMĐT ngày càng phản ánh rõ nét hành vi người tiêu dùng, nghiên cứu thị trường dựa trên dữ liệu TMĐT đã chuẩn hóa đang trở thành nền tảng quan trọng cho các quyết định chiến lược. Metric Market Research đóng vai trò như cầu nối giữa dữ liệu TMĐT và hệ thống báo cáo nội bộ, giúp doanh nghiệp tiếp cận góc nhìn thị trường một cách hệ thống và nhất quán. Với quy trình chuyên nghiệp và kinh nghiệm làm việc với hàng trăm doanh nghiệp, Metric hỗ trợ doanh nghiệp hiểu rõ thị trường, tối ưu chiến lược và tăng trưởng dài hạn.

Để tìm hiểu về dữ liệu TMĐT đã chuẩn hóa, khám phá xu hướng ngành hàng, xu hướng R&D sản phẩm và hiệu quả kênh bán trong các ngành hàng, thương hiệu vui lòng để lại yêu cầu tư vấn về cho Metric qua email: marketing@metric.vn, hoặc website.

———————————————-

Về Metric.vn

Công ty Cổ phần Khoa học Dữ liệu (Metric) là đơn vị cung cấp nền tảng tổng hợp và khai thác dữ liệu thông minh, ứng dụng công nghệ Big Data & AI để cung cấp các giải pháp Market Intelligence và Business Intelligence.

Metric hiện đang hỗ trợ hơn 1.500 doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam, đặt mục tiêu chạm mốc 10.000 doanh nghiệp vào năm 2030 và tiếp tục khẳng định vị thế là đối tác chiến lược của các tổ chức uy tín như Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam (VECOM), Cục Phát triển Thương mại điện tử & Kinh tế số (Bộ Công Thương), các nền tảng TMĐT hàng đầu.

• Website: https://www.metric.vn
• Email: info@metric.vn
• Phone Number: 0338 062 221